Conflict

Dat je niet iedereen gelukkig kan maken, is een van de beginselen der wijsheid. Dat geldt in de eerste plaats in de politiek. Ten minste, dat willen de politici je graag doen geloven. Want in sommige gevallen zijn ze zelfs zo wijs dat een mens zich in Kana waant, zoveel water en wijn komt er aan te pas.

Beslissingen, al dan niet om bestwil, leiden onvermijdelijk tot onvrede. Het is niets nieuws. Heel lang geleden, toen de dieren nog konden spreken, en de bomen op hun wortels door het bos liepen, was dat ook al zo. Vandaar ongetwijfeld het thema van Open Monumentendag 2011. Op 11 september - what’s in a date? - wordt overal in Vlaanderen de schijnwerper gezet op hoe conflict de geschiedenis heeft geplooid en gebogen. Oorlogen, twisten, miserie en ontbering, het wordt allemaal nog eens boven gehaald en in de verf gezet.
In een jaar waar federale politici elkaar naar het leven staan, vind ik deze keuze een tikkeltje misplaatst, terwijl ik normaal gezien nochtans niet vies ben van conflict. In sommige gevallen ben ik daar zelfs voorstander van, omdat het de gemoederen losweekt en de waarheid doet bovendrijven. Er zijn mensen die daarom durven beweren dat ik een oproerkraaier ben, maar dat geheel terzijde.

Ook in Scherpenheuvel, waar de kerk nochtans al 400 jaar in het midden staat, waren ruzie en ambras vaak het schuurpapier dat de gemeenschap heeft vorm gegeven. Te beginnen bij de bouw van de basiliek zelf. Stel je dat eens voor: een landelijk dorpje, omringd door boerderijen, wordt op een dag op de kaart gezet door de Spaanse aartshertogin Isabella, die het krankzinnige idee opvatte om hier een tempel neer te poten ter ere van de Maagd Maria. Voor hun neus zagen de lokale keuterboeren, wiens wereld niet veel verder reikte dan het Zichems veld, een monumentaal gebouw verrijzen, dat hun leven voor altijd zou veranderen. Bij sommigen boezemde deze verandering angst en onrust in. Bij anderen, die meteen het commerciële potentieel zagen, vooral hoop en optimisme.

Het duurde niet lang voor er rond de basiliek herbergen, kramen en winkeltjes als kleine, opportunistische paddenstoeltjes uit de grond schoten. Iedereen wilde een graantje meepikken, nu er zoveel volk naar de Scherpe Heuvel kwam. Hoe groter je herberg, hoe meer geld in het laatje. Vriendjespolitiek was schering en inslag. Was je verwant met de burgemeester, of stond je in een goed blaadje bij de pastoor of een of andere schepen, dan had je een streepje voor op je buurman. Misschien moest je minder taksen betalen, of kreeg je een ander voordeel. Een beetje zoals nu, zeg maar.
Alles was koek en ei, tot architect Coberger, de snoodaard, samen met Isabella’s gemaal Albrecht, op het idee kwam om de straten rond de basiliek om te vormen tot een zevenster. Een symbolische representatie van de zeven deugden en zeven smarten van Maria. Om dat te realiseren, moesten vele panden en percelen onteigend worden. Begin er maar eens aan: openbare werken in het centrum van een druk bedevaartsoord! Je kan het je nauwelijks voorstellen!
De onteigeningen schoten een aantal eigenaars diep in het verkeerde keelgat. Taverne De Engel, die toen al bestond, verloor meer dan de helft van haar gebouw en terras. De toenmalige eigenaar, geen bloedverwant, enkel zielsgenoot van de huidige, stuurde een geducht advocaat op het dak van het stadsbestuur en de kerk, wat tot verschrikkelijke ruzies leidde.

Tijdens Open Monumentendag, op zondag 11 september, en nadien nog een keertje op zondag 2 oktober, zet de stad Scherpenheuvel-Zichem precies die ene ruzie in de kijker. Aan de hand van drie historische taferelen wordt het conflict uit de doeken gedaan. Niets zo plezant als het omtoveren van een dispuut tot een kleurrijk en luidruchtig kostuumdrama.
Mijn eerste gedachte was: daar wil ik bij zijn! En kijk, ik mag de rol vertolken van aartshertogin Isabella Clara Eugenia. Nu ja, mag… ik heb dat zelf beslist. Gelukkig was de regisseur meteen akkoord. Waarvoor trouwens mijn dank.

Het ironische aan deze hele kwestie is dat de ruzie, die 400 jaar geleden begon, vandaag nog steeds niet is opgelost. Scherpenheuvel bestaat voor de eeuwigheid, weet je wel, ambras incluis. Het terras van De Engel is nog steeds te klein, en dat van zijn buurman, de Angelus, nog kleiner. Of is het omgekeerd? De baas van de Angelus ligt dan ook nog eens serieus in de clinch met zijn andere buurman, ‘t Kadooke. En het gaat niet enkel over verbaal geweld, beste mensen. Er komt anno 2011 nog steeds handgemeen aan te pas. Ze slaan elkaar tegen de grond en gooien met terrasstoelen.

Je zou denken dat een fatsoenlijk terrasreglement dat soort conflicten uit de wereld kan helpen, maar helaas gooien de 9 bladzijden tekst, die het stadsbestuur in november 2010 heeft opgesteld, enkel olie op het vuur. Het reglement zou orde en gelijkheid moeten scheppen tussen de winkeliers en tavernes, maar ik stel vast dat het net het omgekeerde doet. Zo bestaat er bijvoorbeeld verwarring over wat een permanente schutting is tussen de terrassen, en wat niet. Wat bij brasserie Montaigu als een tijdelijk schutsel wordt aanzien, wordt elders dan weer permanent genoemd, en dusdanig verboden. Daar nemen sommige mensen aanstoot aan. Anderen vinden het dan weer niet eerlijk dat er in het reglement geen onderscheid wordt gemaakt tussen de stoep van een taverne, en de stoep van een winkel. De stad belast beide stoepen op dezelfde manier. Verder is het gebruik van de stoep voor het uitstallen van je winkelwaar, die mogelijks identiek is aan de winkelwaar van de kraampjes, per vierkante meter veel duurder in vergelijking met de huur van een kraam. Wie een kraam huurt van de stad betaalt 250 euro per jaar, en krijgt daarvoor de kraam in bruikleen, plus elektriciteit, opbouw en afbraak. Een winkel als De Wildeman betaalt voor het gebruik van de stoep 800 euro. Geen wonder dat deze en andere ongelijkheden wrevel opwekken.
‘Dit reglement werd opgesteld in overleg met de middenstand,’ klinkt het op het stadhuis. Maar in werkelijkheid heeft de middenstand het gevoel dat er met hun richtlijnen geen enkele rekening werd gehouden. Het feit dat er in de gemeenteraad met de regelmaat van de klok aanpassingen en veranderingen moeten worden aangebracht aan het terrasreglement, is toch een teken aan de wand. De bevoegde schepen zegt in een mededeling op de website van zijn partij dat je niet voor iedereen goed kunt doen. Hij is dus, per definitie, een zeer wijs man.

Ik zou zeggen, kom op 11 september eens kijken en luisteren naar het historisch conflict. De geschiedenis in ere houden is namelijk een nobele bezigheid. Ga daarna een pint drinken op het terras van De Engel en andere cafés, om alles eens goed door te spoelen. Misschien, als we de rijkdom eerlijk verdelen, zal iedereen eindelijk content zijn. Het leven, zo blijkt, is maar tijdelijk. Kijk maar naar de ellende op de weide van Pukkelpop. Het geluk kan zich op een paar seconden tegen je keren. Daar is zelfs de Maagd Maria, met al haar mirakelen, niet tegen opgewassen.



-------
Een reactie is welkom, mits goede manieren.